14 Ocak 2019, Comment off

Jeneratör Transfer Panoları

Transfer panosu nedir? Otomatik transfer panosu nedir?
Transfer panosu şebeke ile jeneratör arası yük transferini sağlayan bir pano tipidir. Daha önceden “jeneratör nedir?” yazımızda da incelediğimiz gibi jeneratörler tesislerdeki yedek güç kaynaklarıdır. Şebeke olmadığı zamanlarda ya da şebekede bir arıza meydana geldiğinde bağlı olduğu tesisin enerjisiz kalmaması için devreye giren jeneratörler, dizel/benzin/doğalgaz gibi yakıtlarla çalışan ve elektrik üreten üreteçlerdir.

Asıl güç kaynağı olan trafonun enerjisi gittiğinde jeneratör devreye girmelidir. Jeneratör devreye iki şekilde alınabilir:

Manual olarak
Otomatik olarak
Manualden kasıt gidip bir operatörün transferi gerçekleştirip jeneratörü elle devreye alması, starta basmasıdır. Haliyle bu, pratik bir yöntem değildir. Bu nedenle şebeke jeneratör transferi otomatik olarak yapılırsa enerji sürekliliği açısından daha mantıklı olur. Trafo gittiğinde jeneratörü devreye alan, trafo geri geldiğinde jeneratörü durdurup trafoyu tekrar devreye sokan pano ‘transfer panosu’dur. Transfer panosu olmaz ise jeneratör şebekenin gittiğini anlayamaz ve otomatik olarak kendisini çalıştıramaz.

Transfer panosu malzemeleri
Transfer panosu çok farklı şekillerde tasarlanabilir. Genellikle bir jeneratör bir trafo tarafında olmak üzere iki tane kontaktör ve bu kontaktörlerin yardımcı kontakları kullanılarak bir kumanda devresi tasarlanır. İki kontaktör birbirine enversör yani ters çalışır. Biri açıkken diğeri kapalı konumdadır. Böylelikle iki kaynağın çakışması önlenmiş olur. Kontaktörlerin durum bilgileri jeneratör panosu üzerindeki jeneratör kontrol rölesine taşınır ve röle bu bilgiler ışığında jeneratör başlatılır veya durdurulur. Pratikte 630A’e kadar olan yüklerin transfer panosunda kontaktörler kullanılır. 630A’den sonraki akımlarda ise motor mekanizmalı kompakt şalterler ve motorlu açık tip şalterler ile transfer yapılır. Şalterde motor mekanizması mutlaka olmalıdır; çünkü şalter kapadığında motorun şalteri tekrar açma yapması için kurması gerekmektedir. Kumanda devresinin gereksinimine göre düşük gerilim bobini, açma bobini, kapamaya hazır kontak, yardımcı kontaklar da transfer panosunun şalteri içerisinde yer alabilir. 630A’den sonra tabii ki kontaktör de kullanılabilir; ancak genellikle üretici fiyatları göz önünde bulundurulduğunda 630A’den sonraki akımlarda kontaktörün maliyeti çok artar. Bu yüzden 630A’den sonra şalter tercih edilir. Ayrıca şalterin termik manyetik koruma özelliği de olduğundan bağlı oldukları hattı da koruyabilirler. Hem kontaktör de hem de şalterde elektriksel kilitlemeyi destekleyici ve ekstra güvenlik sağlayan mekanik kilit aksesuarları da tercih edilebilir.

İlk cümlemde de belirttiğim gibi transfer panosu bir çok farklı devre elemanı kullanılarak tasarlanabilir. Tek doğrusu ya da tek tasarım yöntemi yoktur. Kontaktörlü veya şalterli bir devre tasarlanmak istenmiyorsa bir tane otomatik transfer ayırıcısı da kullanılabilir. Otomatik transfer ayırıcıları (ATS) kontaktörlerin ve şalterleri yaptığı işi tek cihazda yaparlar. Maliyetlerine ve proje gereksinimlerine göre tercih edilebilirler.

İnternette gördüğünüz transfer panosu kumanda şemaları standart şemalardır. Bizce tam anlamıyla gerçeği yansıtmazlar; çünkü kullanılan kontaktörün, şalterin, jeneratör kontrol kartının, aksesuarların tipine ve markasına göre, projenin gereksinimlerine göre bu şemalar ve dolayısıyla bağlantı uçları değişebilmektedir. Projede kullanılacak jeneratör markası veya şalt malzeme markası belliyse bu markaların kumanda şemaları incelenerek bu doğrultuda bir transfer panosu tasarlamak ve pano şeması çıkarmak en sağlıklısı olacaktır.
essay writing website